A i mbroni të dhënat tuaja në telefonin tuaj të zgjuar mjaftueshëm? Apo mendoni se të dhënat tuaja nuk kanë asnjë vlerë? Mendoni përsëri.

Telefonat inteligjentë janë një pjesë e domosdoshme e jetës sonë. Madje mund të themi se ata janë bërë një qendër kryesore, pasi ne ruajmë pothuajse gjithçka në ta. Nga mesazhet dhe numrat e telefonit të rëndësishëm, deri te fotot, fjalëkalimet, numrat e kartave të kreditit dhe të ngjashme.

Por përderisa ato janë shumë të rëndësishme për ne (dhe ne vetëm ndërgjegjësohemi për to kur ata ndalojnë së punuari ose i humbasim ato), fakti është se ne nuk i mbrojmë sa duhet telefonat inteligjentë.

Sipas një studimi të kryer nga American Pew Center, gati 30 për qind e përdoruesve të telefonave të mençur nuk përdorin asnjë teknikë të bllokimit të ekranit. Dhe ky është hapi i parë në mbrojtjen e intimitetit dhe informacionit.

Hapi i parë për të mbrojtur pajisjen tuaj dhe të dhënat është të ndizni bllokimin e ekranit. Ju mund ta zgjidhni vetë teknikën – nga një PIN ose fjalëkalim, përmes një modeli që vizatoni në ekran, ose mbrojtje biometrike që përfshin njohjen e fytyrës ose shtypjen e gishtave.

Bllokimi i ekranit do ta bëjë të vështirë qasjen në informacionin tuaj dhe për të shmangur një situatë kur dikush mund të shfrytëzojë mundësinë kur jeni larg nga telefoni juaj dhe ta përdorin atë.

Hapi i dytë ka të ngjarë të jetë i vështirë për këdo që është vazhdimisht në lëvizje, por me të vërtetë duhet të shmangë ngarkimin e telefonit tuaj në pikat e ngarkimit publik, siç janë ato në aeroporte ose në transportin publik. Përkatësisht, nëse futeni drejtpërdrejt në një port USB, kjo lidhje nuk përdoret vetëm për të ngarkuar një telefon të mençur, por mund të përdoret gjithashtu për të shkëmbyer të dhëna ashtu si kur lidheni me një kompjuter ose një telefon tjetër.

Nëse hakerët e përdorin këtë fakt, ata mund të përdorin me lehtësi të gjitha të dhënat e telefonit tuaj që mendoni se janë të sigurta.

Kështu që herën tjetër, sillni me vete baterinë shtesë, ose të paktën sigurohuni që telefoni juaj të jetë vendosur “vetëm i ngarkuar” në vend që të ndajë të dhëna.

Një mënyrë tjetër për të mbrojtur të dhënat është përmes vërtetimit me dy hapa. Ndërsa ky “hap shtesë” mund të duket si ‘ngarkesë’ për shumë njerëz, në të vërtetë është shumë i rëndësishëm. Edhe nëse dikush arrin të “godasë” fjalëkalimin e llogarisë tuaj, shtypja në një identifikim tjetër ka të ngjarë ta ndalojë atë.

Vëmendje e veçantë duhet t’i kushtohet azhurnimit të rregullt të sistemit operativ dhe aplikacioneve në telefon.

Azhurnimet u sjellin përdoruesve aftësitë më të fundit dhe i mbron ata nga dobësitë e sigurisë. Përveç kësaj, azhurnimi i sistemit operativ madje mund të përmirësojë performancën e pajisjes dhe madje të zgjasë jetën e baterisë.

Për mbrojtje të shtuar, fikni ËiFi dhe Bluetooth kur nuk i përdorni. Shumë përdorues thjesht kanë të aktivizuar të gjitha opsionet e lidhjes me rrjetin e parë të disponueshëm ose kufjet pa tel. Por hakerët mund të përfitojnë nga fakti që ky kanal është i hapur për të hakuar pajisjen tuaj. Thjesht hapni rrjetin pa tel dhe të gjithë telefonat inteligjentë që janë në afërsi do të përpiqen në atë rrjet.

Kushtojini vëmendje të veçantë lidhjes Bluetooth, sepse nëse lidheni me pajisjen e gabuar, hakerët do të kenë qasje në të dhënat tuaja dhe nuk do të jeni në dijeni për këtë.

Përdoruesit e iPhone duhet të jenë të kujdesshëm kur përdorin opsionin e Ndarjes së Dokumenteve AirDrop. Ai duhet fikur kur nuk dërgoni ose merrni dokumente, pasi nëse AirDrop është vazhdimisht i ndezur, dikush mund të përfitojë nga ky opsion dhe të dërgojë një aplikacion ose kod me qëllim të keq për pajisjen tuaj.

Nëse e ndani internetin tuaj celular me pajisje të tjera përmes një hotspot, sigurohuni që kjo lidhje të jetë e koduar. Jo vetëm që do të parandalojë një të huaj të përdorë internetin tuaj, por edhe ju do të mbroni informacionin që dërgoni dhe merrni përmes asaj lidhje. Dhe ashtu si me Bluetooth dhe ËiFi, fikni hot-spot kur nuk ju nevojitet.

Më në fund, sigurohuni që të keni aktivizuar opsionin Find My Phone (zakonisht gjendet në cilësimet e telefonit tuaj) dhe të dini se si ta përdorni.

Kjo do të thotë, në rast se telefoni juaj është i humbur, do të jetë më e lehtë të shikoni vendndodhjen e tij aktuale, të dërgoni një mesazh te “gjetësi”, ose thjesht të fshini të dhënat nga distanca, duke parandaluar cilindo që të përdorë informacionin tuaj për qëllime të tij.

“Instagram” është një nga rrjetet sociale më të përdorur në botë dhe së fundmi ka bërë disa ndryshime për përdoruesit e tij.

Teksa ka shtuar disa opsione të reja, “Instagram”-i ka vendosur që edhe të heqë disa opsione të vjetra.

Ky rrjet social ka njoftuar se duke nisur nga kjo javë, faqen “Following” nuk do të mundi ta përdorni më.

Gjithashtu shton se të gjitha llogaritë që e kanë ende këtë opsion, shumë shpejt nuk do ta kenë në “Instagram”.

Me pak fjalë faqja që na kishte fiksuar të gjithëve nuk do të funksionojë më dhe askush s’do të mund të shohë më aktivitetin e dikujt tjetër, cilin ndjek, cilin pëlqen e cilin komenton.

“Jo të gjithë përdoruesit e dinin se veprimtaria e tyre u shfaqej gati të gjithëve dhe habiteshin kur e mësonin një gjë të tillë. Thjeshtësia ishte faktori nxitës”, ka thënë Vishal Shah për “Buzzfeed News”.

Ky proces i heqjes së “Following” do të përfundojë javën e ardhshme, ndaj kemi një javë kohë të marrim veten.

Rrjetet sociale në kohët moderne, konsiderohen si pjesë e angazhimeve dhe jetës së përditshme. Jo rrallë, është trajtuar çështja nëse këto rrjete janë me të vërtetë sociale apo asociale, sidomos te të rinjtë, por secili ka interpretuar në formën dhe mënyrën e vet, që kryesisht niset nga qëllimi për çka dhe sa kohë përdoren ato nga të rinjtë.

Sipas psikologes Mira Gashi Aziri, i gjithë problemi bazohet se për çfarë arsye përdoren këto rrjete.

“Tashmë e dimë të gjithë si familja, si të rinjtë, si fëmijët, të gjithë i takojmë shekullit të teknologjisë dhe nuk mundemi assesi t’i shmangemi, por mënyra si e përdorim, atëherë na çon në njërën anë negative të rrugës apo në tjetrën pozitive të rrugës sepse nuk mund t’i shohim rrjetet sociale ose vetëm si negativitet ose vetëm anët pozitive”, tha psikologja Mira Gashi Aziri për Radion Evropa e Lirë.

Ajo thotë se pikëpamjet për anët pozitive dhe negative krijohen duke e bazuar nga këndvështrimi i përdorimit i tyre. Një anë pozitive, thekson ajo, padyshim që është mundësia e marrjes së informacioneve të ndryshme.

“Sa i përket pjesës psikologjike, efektet negative janë sepse te njerëzit që rrjetet sociale i përdorin në masë të tepruar bëhen më asocial. Kështu, ata mund të afektohen shumë nga depresioni nga ankthet e ndryshme”, thotë ajo.

“Në anën tjetër kur ne jemi konstruktiv kur ne e dimë se çka po duam të kërkojmë, atëherë e shohim edhe anën pozitive të rrjeteve sociale sepse përmes tyre bëhen promovime të ndryshme, bëhen platforma të ndryshme, mësohet shumë prej tyre. Komunikimi është më i lehtë, është shumë e lehtë për kërkime të ndryshme, qoftë shkencore, qoftë sociale, do të thotë i kapim më shpejtë anët pozitive. Pra, e tëra varet nga mënyra e përdorimit”, thekson Mira Gashi Aziri.

Në anën tjetër, ekspertja nga agjencia e rrjeteve sociale, “Hallakate”, Diora Binxhiu, tha për Radion Evropa e Lirë se varësia ndaj rrjeteve sociale në ditët e sotme mund edhe të menaxhohet.

“Varësia ndaj rrjeteve sociale në përgjithësi është shumë e menaxhueshme sepse tash kemi edhe aplikacione dhe vet telefoni, e sidomos pajisja iPhone-i, e mundëson që të ndalësh kohën se sa po i shfrytëzon rrjetet sociale”, tha Binxhiu.

Diora Binxhiu tha po ashtu se qasja në informata është më e lehtë dhe kjo ndikon që të rinjtë të interesohen më shumë për marrjen e informatave nga rrjetet sociale apo në një burim tjetër.

“Qasja në informata është shumë më e lehtë tash sesa që ishte ndonjëherë dhe çdo gjë që ty të intereson ose dëshiron të kuptosh, e ke menjëherë. Kur dëshiron ta kërkosh ndonjë restorant apo qoftë ndonjë hotel, apo diçka tjetër, nëse ai nuk ka prezencë online, atëherë është thjeshtë, si të themi i i vdekur për shkak se ty të është bërë si primare, si burim primar, ku t’i shkon dhe kërkon informata për atë edhe krijohet një varësi sepse për çdo gjë pastaj do të kërkosh përgjigje”, u shpreh Binxhiu.

Egzona Krasniqi është studente në Fakultetin e Filozofisë, në vitin e tretë. Ajo thotë se rrjete sociale, kryesisht i përdorë për qasje dhe komunikim me miqtë e saj, kështu duke mos mohuar faktin se ndonjëherë edhe e tepron me kohën që ajo e kalon në to.

“Koha që kaloj në rrjete sociale varet nga ditët dhe koha e lirë që e kam, kryesisht i përdori, varet se cilin rrjet social, por zakonisht qasem në to për punë ose për komunikim me miq. Normal, koha që e kaloj është e bollshme sa të shpenzoj kohë që nuk është nevoja dhe mendoj që ndikon keq në atë që po bëhemi njerëz virtual dhe të ndarë nga bota reale. Rrjetin social Facebook e shfrytëzoj më së shumti për punë, kurse Instagramin dhe Snapchat-in e kam për një qasje më të lehtë me shoqëri”, tha Krasniqi.

Sidoqoftë, rrjetet sociale janë bërë tashmë një nga format më të përdorura për njerëzit për të komunikuar me familjen, miqtë dhe kolegët.

Por, përveç të gjithë përfitimeve, njohësit e teknologjisë dhe krimeve kibernetike, vazhdimisht tërheqin edhe vërejtjen për rrezikun e madh që kanë rrjetet sociale për sigurinë dhe privatësinë, sidomos të atyre personave që ekspozojnë së tepërmi të dhëna personale nëpër këto rrjete./REL